Do jakich śmieci trafią stare ubrania od 2025 roku najczęściej do gminnych worków lub kontenerów na tekstylia oraz do PSZOK, a nie do odpadów zmieszanych. Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje zakaz dorzucania starych ubrań do zmieszanych i wymóg selektywnej zbiórki tej nowej frakcji. Ubrania oddajemy do PSZOK albo do wyznaczonych przez gminę pojemników i worków. Rzeczy chemicznie zabrudzone oddajemy do PSZOK. Lokalne regulaminy dopuszczają techniczne wyjątki dla pojedynczych sztuk zabrudzonych lub suchych tekstyliów kwalifikowanych do recyklingu zgodnie z instrukcjami gminy. System będzie rozbudowywany i przenoszony bliżej mieszkańców. [2][3][4][7]
Gdzie wyrzucać stare ubrania od 2025?
Od 1 stycznia 2025 r. stare ubrania i inne tekstylia nie mogą trafiać do odpadów zmieszanych. To odrębna frakcja, którą należy zbierać selektywnie. Odpady tekstylne są przyjmowane w PSZOK oraz w gminnych systemach zbiórki z wykorzystaniem dedykowanych worków i kontenerów. Gminy mają obowiązek zorganizować taką zbiórkę i informować mieszkańców, gdzie i jak wyrzucać tekstylia. [2][3][4][7]
PSZOK to podstawowe miejsce, w którym już teraz przyjmowane są zużyte tekstylia, jednak państwo i samorządy zapowiadają rozwój sieci zbiórki bliżej mieszkańców, aby poprawić selekcję i jakość strumienia. System PSZOK traktowany jest jako minimum, które wymaga rozbudowy. [1][3][7]
Lokalne regulaminy przewidują doprecyzowania dotyczące stanu odpadów. Zabrudzenia chemiczne kwalifikują tekstylia do przekazania bezpośrednio do PSZOK. W zapisach gmin pojawiają się też wyjątki techniczne dla pojedynczych sztuk zabrudzonych lub suchych tekstyliów kwalifikowanych do recyklingu zgodnie z lokalnymi wytycznymi. [2][4][7]
Czym są tekstylia i odpady tekstylne?
Tekstylia to między innymi odzież i tkaniny. Odpady tekstylne to zużyte lub nienadające się do dalszego użytku elementy garderoby i materiałów. W nowym podejściu do gospodarki odpadami tekstylia stanowią osobną frakcję, którą należy zbierać i zagospodarowywać w sposób umożliwiający ponowne użycie, naprawę i recykling. [1][5]
Jak działa selektywna zbiórka tekstyliów?
Selektywna zbiórka tekstyliów opiera się na trzech filarach. Po pierwsze gmina organizuje system odbioru i wskazuje miejsca oraz harmonogramy. Po drugie PSZOK przyjmuje zużyte tekstylia w trybie ciągłym jako rozwiązanie podstawowe. Po trzecie samorządy wdrażają worki i kontenery na tekstylia bliżej mieszkańców, co ma ograniczać zanieczyszczenie tej frakcji i ułatwiać prawidłowe pozbywanie się rzeczy. [1][2][3][7]
W praktyce kolory i częstotliwość odbioru mogą różnić się między gminami. Zapowiedziano m.in. fioletowe worki odbierane kwartalnie od października 2025, pomarańczowe worki odbierane co miesiąc, start nowych systemów w kolejnych miastach od 2026 oraz szare kontenery przeznaczone dla odzieży nadającej się do noszenia. Równolegle z przestrzeni publicznej znika 28 tysięcy dotychczasowych kontenerów PCK w 2025 r., co wymusza uporządkowanie gminnych strumieni. [2][3][4]
Zbieżnie z nowym systemem selektywnej zbiórki pojawia się także komunikacja o nowych kolorach pojemników od 2026 r. oraz rozdziale tekstyliów nadających się do ponownego użycia od zużytych odpadów tekstylnych, które trafią do recyklingu. Rozwiązania są dostosowywane lokalnie, ale trzonem pozostaje oddawanie tej frakcji do PSZOK i wyznaczonych pojemników. [2][3][4]
Co dzieje się z odzieżą po wrzuceniu do właściwego pojemnika?
Prawidłowo zebrane tekstylia przechodzą procesy selekcji i sortowania, które umożliwiają ponowne użycie, naprawę lub recykling materiałowy. Taki łańcuch postępowania z odpadami tekstylnymi jest jednym z założeń rozszerzonej odpowiedzialności producenta i gospodarki o obiegu zamkniętym. [1][5]
Jakość zebranych tekstyliów jest kluczowa. Wzrost ilości odpadów tekstylnych kierowanych wyłącznie do PSZOK bez wygodnej zbiórki blisko mieszkańców może pogarszać jakość strumienia i utrudniać recykling. Dlatego rozwijane są dedykowane worki i kontenery w gminach, co ma zwiększyć czystość frakcji i odzysk. [1][2][3]
Efekt dobrze zorganizowanego obiegu tekstyliów jest już mierzony. Dzięki rozwiązaniom cyrkularnym uratowano przed składowaniem 4,8 mln kg odzieży, co pokazuje potencjał systemu, gdy surowiec jest zebrany selektywnie i utrzymany w dobrej jakości. [8]
Czy można wyrzucać stare ubrania do odpadów zmieszanych?
Nie. Od 1 stycznia 2025 r. stare ubrania i inne tekstylia nie mogą trafiać do odpadów zmieszanych. Należy je przekazać do PSZOK lub do gminnych worków i kontenerów przeznaczonych do tej frakcji. Zapisano też doprecyzowania dotyczące stanu odpadów w tym zakwalifikowanie tekstyliów chemicznie zabrudzonych do PSZOK oraz techniczne wyjątki opisane w regulaminach dla pojedynczych sztuk zabrudzonych lub suchych tekstyliów przeznaczonych do recyklingu zgodnie z instrukcją gminy. [2][3][4][7]
Kto zapłaci za przetwarzanie odpadów tekstylnych i od kiedy?
Od kwietnia 2028 r. koszty zagospodarowania odpadów tekstylnych przejmą producenci odzieży i obuwia w ramach ROP. System obejmie cały cykl życia produktu od wprowadzenia na rynek przez ponowne użycie, naprawę aż po recykling w myśl zasady zanieczyszczający płaci. Harmonogram legislacyjny przewiduje przedstawienie projektu przepisów w 2026 r. i uchwalenie regulacji do połowy 2027 r., tak aby system mógł wystartować w 2028 r. [1][5][6]
ROP ma ograniczyć rosnącą podaż niskiej jakości odzieży i skłonić firmy do projektowania wyrobów łatwiejszych do naprawy i przetworzenia. Kierunek zmian jest spójny z wdrażaniem unijnego rozporządzenia PPWR oraz z politykami cyrkularnymi, które przenoszą ciężar kosztów z gmin i mieszkańców na producentów. [1][5][7]
Jakie korzyści dla środowiska daje selektywna zbiórka tekstyliów?
Selektywna zbiórka tekstyliów ogranicza składowanie, zwiększa ponowne użycie i recykling oraz poprawia efektywność wykorzystania surowców. Potwierdzają to wyniki obiegu cyrkularnego, gdzie 4,8 mln kg odzieży zostało utrzymane w obiegu zamiast trafić na wysypiska. [8]
W połączeniu z ROP i projektowaniem produktów pod recykling system wzmacnia odpowiedzialność producentów oraz stabilizuje finansowanie zagospodarowania odpadów. To zmniejsza presję na budżety gmin i minimalizuje środowiskowe koszty złej jakości strumienia odpadów. [1][5][7]
Jak rozpoznać właściwy pojemnik w swojej gminie?
Gminy wdrażają własne kolory i harmonogramy dla frakcji tekstyliów. W komunikatach samorządów pojawiają się m.in. fioletowe worki odbierane kwartalnie od października 2025, pomarańczowe worki z odbiorem miesięcznym, starty nowych systemów od 2026 oraz szare kontenery przeznaczone wyłącznie dla odzieży nadającej się do noszenia. Usuwane są zarazem dawne kontenery PCK, których w 2025 r. ma zniknąć 28 tysięcy. W praktyce szczegóły ogłasza każda gmina, natomiast zasada pozostaje jednolita tekstylia zbieramy selektywnie, z dala od odpadów zmieszanych. [2][3][4]
Podsumowanie
Od 2025 r. stare ubrania zbieramy selektywnie. Wyrzucać je należy do PSZOK lub do gminnych worków i kontenerów przeznaczonych na tekstylia, przy czym chemicznie zabrudzone trafiają do PSZOK. Gminy rozwijają sieć pojemników bliżej mieszkańców, a dotychczasowe kontenery w przestrzeni publicznej są porządkowane. Od 2028 r. koszty przetwarzania odpadów tekstylnych przejmą producenci w ramach ROP, co ma poprawić projektowanie i recykling oraz ograniczyć strumień niskiej jakości odzieży. [1][2][3][4][5][6][7][8]
Źródła:
- [1] https://kolniak24.eu/pl/680_o-tym-sie-mowi/51915_zuzyte-ubrania-nie-tylko-do-pszok-rzad-planuje-nowy-system-zbiorki.html
- [2] https://forsal.pl/nieruchomosci/aktualnosci/artykuly/10565117,nowy-kolor-pojemnikow-na-odpady-od-stycznia-2026-jakie-smieci-bedziemy-do-nich-wrzucac.html
- [3] https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/tekstylia-juz-nie-do-pojemnikow-na-zmieszane-gminy-planuja-ulatwienia/smgvyf5
- [4] https://deccoria.pl/artykuly/prawo-i-finanse/news-gdzie-wyrzucac-stare-ubrania-wprowadzono-zmiany-ale-fioletow,nId,22509159
- [5] https://businessinsider.com.pl/gospodarka/nowe-zasady-dla-producentow-tekstyliow-od-2028-r-zaplaca-za-odpady/fdgc883
- [6] https://zielonagospodarka.pl/oplaty-za-utylizacje-ubran-juz-wkrotce-znamy-wstepny-terminarz-22280
- [7] https://strefabiznesu.pl/koniec-tanich-ubran-bez-konsekwencji-nadchodzi-zmiana/ar/c3p2-28733913
- [8] https://esgtrends.pl/48-mln-kg-odziezy-uratowanej-przed-wysypiskiem-cyrkularna-rewolucja-na-rynku-tekstyliow/
ParaWre.pl to dynamicznie rozwijający się portal tematyczny, który rewolucjonizuje podejście do utrzymania czystości w polskich domach. Łączymy praktyczną wiedzę ekspercką z ekologicznymi rozwiązaniami, tworząc przestrzeń, gdzie sprzątanie przestaje być przykrym obowiązkiem, a staje się przyjemnością.